Hieronder eerst de feiten, elk met de bron erbij. Daaronder per onderwerp de openbare stukken zelf: van de gemeente Huizen, van de wet en van de rechter. Woorden die u niet kent, staan uitgelegd bij de termen.
De feiten
Het is geen onderbuikgevoel. Het staat zwart op wit, in de eigen stukken van de gemeente en in de cijfers. Elke bewering is te controleren via de bronnen daaronder.
De eigen Rekenkamer van Huizen oordeelde hard. De inspraak gebeurt ad hoc. Bewoners worden onvoldoende gehoord en de raad wordt te laat betrokken. Het college erkende dat.
De gemeente noemt de online raadpleging in haar eigen stukken een "ideeënbus", geen meting van draagvlak.
De vragenlijst controleert niet of u in Huizen woont en niet of u maar één keer meedoet.
U hoort nergens wat er met uw inbreng gebeurt. Geen terugkoppeling.
De raad vroeg juist om aantoonbaar draagvlak. Een ideeënbus levert dat niet.
Negen van de twaalf Huizense partijen beloofden bij de verkiezingen betere inspraak. Leefbaar Huizen beloofde opvang alleen kleinschalig en met draagvlak van inwoners. Coalitiepartner VVD beloofde geen grootschalige asielopvang, maar zonder die voorwaarde van draagvlak. Een ideeënbus zonder draagvlakmeting maakt die beloften niet waar.
Twee coalitieakkoorden op rij noemden het beperken van de instroom als doel. Wat daarvan terechtkwam, staat hieronder met de cijfers erbij. De opgave voor de opvang ligt intussen bij gemeenten en buurten, terwijl u alleen ideeën mag insturen.
Huizen kreeg in het verdeelbesluit van december 2024 een opgave van 200 opvangplekken. Dat is een wettelijk minimum en niet het maximum. Voor de volgende ronde noemt de Staatscourant 216 plekken en het college zelf 219. Die aantallen zijn indicatief, nog niet bindend en niet toegelicht.
Termen
In de stukken van de gemeente en het Rijk staan woorden die niemand in het dagelijks leven gebruikt. Hieronder staat wat ze betekenen. U hoeft ze niet te kennen om onze pagina's te kunnen lezen.
Statushouder, in de wet vergunninghouder. Een vluchteling die een verblijfsvergunning heeft gekregen en dus in Nederland mag blijven. Die gaat uit de opvang naar een gewone sociale huurwoning.
Taakstelling. Het aantal statushouders dat een gemeente moet huisvesten. Het Rijk stelt dat elk halfjaar opnieuw vast.
Verdeelbesluit. Het besluit van de minister waarin staat hoeveel opvangplekken elke gemeente moet regelen.
Indeplaatsstelling. De provincie neemt een taak over van de gemeente als die haar niet uitvoert. De rekening gaat naar de gemeente.
Urgentiecommissie. De commissie die beoordeelt of iemand met voorrang een woning moet krijgen. Een urgentiegrond is de reden waarop u dat kunt aanvragen, bijvoorbeeld ziekte of geweld thuis.
Huisvestingsverordening. De regels van de regio over wie welke sociale huurwoning krijgt. Woonruimteverdeling is het systeem waarmee dat gebeurt.
Spreidingswet. De wet die bepaalt dat elke gemeente asielopvang mogelijk moet maken. De officiële naam is Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen.
Prestatieafspraken. Afspraken tussen de gemeente, de woningcorporatie en de huurdersvereniging over wat er met de sociale huurwoningen gebeurt.
Woonakkoord. Afspraken over woningbouw tussen de gemeenten in de regio en de provincie.
Omgevingsvisie. Het plan van de gemeente voor hoe Huizen er in de toekomst uit moet zien. De gemeenteraad stelt dat vast.
Volkshuisvestingsprogramma. Het plan waarin het college vastlegt hoeveel en welke woningen er komen. Vanaf 1 juli 2027 verplicht.
Interventieladder. De trappen waarlangs het Rijk of de provincie kan ingrijpen als een gemeente haar taak niet haalt. Huizen staat op trede 2.
De bronnen
Wat de gemeente "meedenken" noemt en wat de onafhankelijke Rekenkamer daarvan vond.
Hier staat letterlijk: "In Huizen vangen we al langere tijd vluchtelingen op en dat blijven we doen." De keuze om te blijven opvangen wordt zo als vaststaand uitgangspunt gepresenteerd. De raadpleging gaat alleen nog over locaties, woonvormen en voorzieningen.
Bron: huizen.nl/opvangvluchtelingen (ook in de veelgestelde vragen).
Deze special staat niet online: er is geen webpagina waar u hem zelf kunt naslaan. Daarom hebben wij hem volledig overgetypt en gecontroleerd tegen foto's van het origineel.
De onafhankelijke Rekenkamer trekt vier conclusies. De inspraak verloopt ad hoc en bewoners worden onvoldoende gehoord. Het eigen afwegingskader en de participatieladder worden niet gebruikt. De raad wordt te laat betrokken.
Bron: Bestuurlijke Nota "Participatie in Huizen: papier versus praktijk", raadsinformatiesysteem (RIS).
In zijn officiële reactie aanvaardt het college de aanbevelingen van de Rekenkamer. Het oordeel wordt dus niet weersproken, maar erkend.
Bron: bestuurlijke reactie van het college, raadsinformatiesysteem (RIS).
De mededeling draagt zelf het kopje "We starten met een ideeënbus" en stelt dat de raadpleging "nadrukkelijk géén draagvlakmeting" is en dat "eventuele ruis ... geen sturende invloed op het uiteindelijke besluit" heeft. Met andere woorden: het is geen inspraak.
Bron: mededeling wethouder Van Werven, raadsinformatiesysteem van de gemeente Huizen (RIS).
De vragenlijst is anoniem en controleert niet of u in Huizen woont of dat u maar één keer meedoet. Er wordt niet teruggekoppeld wat er met uw inbreng gebeurt.
Bron: huizen.nl/opvangvluchtelingen. De vragenlijst zelf staat op startvragenlijst.nl (tot 8 augustus 2026).
Wat de raad precies wel en niet heeft besloten. En hoe u bij die vergaderingen kunt zijn.
Dit gaat over het proces richting een beleidskader. Het gaat niet over een locatie of over een definitief besluit over de opvang zelf.
Amendement A3 werd aangenomen (24 stemmen voor, 1 tegen) en vraagt om een participatieproces dat leidt tot aantoonbaar draagvlak. Een ideeënbus die geen draagvlak meet, voldoet daar niet aan.
Bron: besluitenlijst raadsvergadering 3 juni 2026, raadsinformatiesysteem (RIS).
De gemeente heeft eigen regels voor inspraak. Deelnemers zijn ingezetenen en belanghebbenden. Kaders worden vooraf gedeeld. Er is voldoende tijd en er wordt teruggekoppeld.
De vergaderingen van de raad en van een raadscommissie zijn openbaar. Dat staat in de wet. U hoeft zich niet aan te melden en u hoeft niets te zeggen.
Voor de commissies geldt hetzelfde. Artikel 82, vijfde lid, verklaart artikel 23 van overeenkomstige toepassing op een vergadering van een raadscommissie.
Iedereen mag inspreken bij de commissievergaderingen, waaronder de commissie Sociaal Domein. Meld u uiterlijk één dag van tevoren aan bij de griffie, via griffie@huizen.nl of (035) 528 1350. U krijgt 5 minuten spreektijd, over een agendapunt of een eigen onderwerp. Dit is echte inspraak, anders dan de online ideeënbus.
De eerstvolgende commissievergadering Sociaal Domein is op dinsdag 8 september 2026.
Bron: huizen.nl/spreekrecht. De vergaderdata staan in het raadsinformatiesysteem (RIS).
Wat de wet wél en níet voorschrijft en wat de rechter erover zei.
De Spreidingswet legt gemeenten een opgave op: een aantal opvangplekken. Let op het verschil met de taakstelling uit de Huisvestingswet, die over het huisvesten van statushouders gaat. Dat zijn twee verschillende regelingen voor twee verschillende groepen.
De Spreidingswet schrijft niet voor in welke vorm, op welke plek of voor hoe lang dat moet. Evenmin dat er een grote, blijvende locatie komt. Dat zijn keuzes van de gemeente. Artikel 8 regelt alleen een meldplicht, geen ontheffing.
Wat de Spreidingswet wel voorschrijft is een termijn. De gemeente stelt binnen zes maanden na het verdeelbesluit een locatie ter beschikking aan het COA. Of binnen de langere termijn die in dat besluit staat.
Dat staat in artikel 7, eerste lid onder a. Artikel 6 noemt ook een termijn van twee jaar.
Hierin staat het aantal opvangplekken dat als taak aan Huizen is toebedeeld: 200 reguliere plekken. Dit is een wettelijk minimum en niet het maximum. Het zegt niets over vorm, plek of duur.
Bron: verdeelbesluit Noord-Holland, 20 december 2024 (pdf), via de spreidingswet-pagina van de provincie.
Voor de volgende opvangcyclus maakte het Rijk een nieuwe indicatieve opgave bekend, te realiseren vóór 1 juli 2027. Die is nog niet bindend. De officiële cijfers lopen ook uiteen.
De Staatscourant noemt 216 plekken, waarvan 14 voor alleenstaande minderjarigen. De rijksbrief over interbestuurlijk toezicht gaat uit van 219, net als de reactie van het college daarop. Dat verschil is niet toegelicht.
Bronnen: Staatscourant 2026, 8582 (216) en de reactie van het college op de brief interbestuurlijk toezicht, 28 april 2026 (219).
"Kleinschalig" klinkt geruststellend, maar het COA rekent daar zelf locaties tot rond de 150 plekken onder. In de eigen woorden van het COA: "Kleinschalig zijn alle locaties tot circa 150 plekken of minder." Een belofte van kleinschalige opvang sluit een locatie van rond de 150 mensen dus niet uit.
Voor wie wil weten hoe de rechter naar de Spreidingswet kijkt. We citeren de wet en de rechtspraak precies zoals ze zijn.
Op 10 juni 2025 nam de Tweede Kamer een motie aan die het kabinet vroeg de Spreidingswet in te trekken. Het kabinet had die motie ontraden en heeft haar niet uitgevoerd. De datum in de motie is verstreken zonder dat de Spreidingswet is ingetrokken.
De motie is aangenomen met handopsteken, 95 stemmen voor van de 150. Een vervolgmotie die het kabinet opdroeg een intrekkingswet in gang te zetten, haalde het op 18 september 2025 niet, met 52 stemmen voor.
Op 27 mei 2026 dienden vijf Kamerleden zelf een voorstel in. Artikel I daarvan luidt: "De Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen wordt ingetrokken." De Tweede Kamer heeft er nog niet over gedebatteerd of gestemd.
Intussen geldt de Spreidingswet gewoon. Op wetten.overheid.nl staat op 5 augustus 2026: "Geldend van 31-01-2024 t/m heden." De opgave voor Huizen loopt dus door.
Bronnen: motie 36760, nr. 16, wetsvoorstel 36955 en de wettekst op wetten.overheid.nl.
De bronnen onder de pagina Woningen: wat er gebouwd wordt, voor wie en hoe een woning wordt toegewezen.
Tussen 2012 en 2025 groeide de woningvoorraad van Huizen met 967 woningen. Het aantal koopwoningen groeide met 1.022. Het aantal huurwoningen daalde van 7.924 naar 7.868.
De voorraad groeide dus, maar die groei zit volledig in koopwoningen. Er kwamen 56 huurwoningen minder. De cijfers gelden per 1 januari en de reeks loopt tot en met 2025.
Bron: CBS StatLine, tabel 82900NED.
Onder het thema Beschikbaarheid staat als eerste punt "Groei sociale huurvoorraad". Partijen spreken daar af "dat er sprake zal zijn van een netto groei aan het eind van de prestatieperiode". Die periode loopt van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2027.
Er staat wel een verhouding bij. Letterlijk: "De verdeling betreft 1 staat tot 2, oftewel op elke verkochte woning worden 2 nieuwe sociale huurwoningen gerealiseerd in de prestatieperiode." En de inzet is om de helft van de verkochte woningen aan zittende huurders te verkopen.
Wat er niet staat is een aantal. Hoeveel sociale huurwoningen er in totaal bij moeten komen, staat nergens. De groei is gekoppeld aan verkoop en niet aan een doel in woningen.
Hierin staan de routes naar een sociale huurwoning met voorrang. Statushouders onder de taakstelling krijgen automatisch urgentie. Zij worden rechtstreeks bemiddeld tussen gemeente en corporatie, buiten de gewone advertentie om. Advies van de urgentiecommissie is bij hen niet aan de orde.
Zij zijn niet de enige uitzondering. Ook wie moet verhuizen door sloop of renovatie valt buiten het commissietraject. Dat staat in artikel 4.1.3 lid 1.
Voor de tien regionale urgentiegronden van artikel 4.1.2 geldt wel de volledige procedure. Aanvraag indienen, de situatie aantonen en langs de urgentiecommissie. Daarna tot acht weken op een besluit wachten. En vervolgens binnen drie maanden zelf een woning vinden.
In de rangorde van hoofdstuk 5 komen urgenten als eerste aan de beurt. Statushouders nemen aan die rangorde niet deel. Artikelen: 2.2 lid 2, 3.1 lid 1, 4.1.3 lid 2 en 4.3 leden 5 en 6 voor statushouders. En 4.2, 4.3 leden 1 en 2 en 4.4 lid 2 voor de overige urgentiegronden.
Bron: Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek 2024, versie gemeente Huizen.
Hierin staan wel harde getallen: 11.500 woningen toevoegen tot 2040, waarvan minimaal 25 procent sociale huur, dus 2.875 woningen. Plus 1.500 in het middenhuursegment. Het gaat om regionale totalen. Een uitsplitsing naar een eigen aandeel voor Huizen staat er niet in.
Bron: Woonakkoord Regio Gooi en Vechtstreek (pdf), pagina 41.
Oostermeent en Kalmoes staan allebei sinds 2019 op de lijst van 26 mogelijk geschikte locaties die de raad toen aanwees. Bij Oostermeent staat bij elke vervolgstap "nader te bepalen". Bij Kalmoes stelde de raad op 25 september 2025 het ruimtelijk kader vast. Voor beide projecten noemt de gemeente dit zelf een "conceptplanning" en vermeldt dat de genoemde data kunnen wijzigen.
Bij Wolfskamer begon het participatietraject in april 2023. De gemeente schat de bouwstart op 2028. Bij Holleblok begon het haalbaarheidsonderzoek in september 2025. Een bouwstart is niet bekend.
Bron: Oostermeent, Kalmoes, Wolfskamer en Holleblok.
Van de sociale huurwoningen die in 2022 in Huizen werden toegewezen, ging 17 van de 287 naar de wettelijke taakstelling voor statushouders. Regionaal 109 van de 1.634. Het gaat om woningen, niet om personen.
De wettekst luidt: "Het college van burgemeester en wethouders stelt een gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma vast." Het tijdstip waarop de verplichting ingaat wordt bij koninklijk besluit bepaald en is aangekondigd op naar verwachting 1 juli 2027. Zo'n programma is naar zijn aard geen besluit in de zin van de Awb, waardoor er geen beroep bij de bestuursrechter tegen openstaat.
Een statushouder is een vluchteling die een verblijfsvergunning heeft gekregen. Die krijgt een gewone sociale huurwoning. Dat loopt via de taakstelling uit de Huisvestingswet 2014. Het gaat dus om dezelfde woningvoorraad waar Huizense woningzoekenden op wachten.
Een asielzoeker wacht nog op een beslissing en krijgt geen woning maar een opvangplek. Dat loopt via de Spreidingswet en het verdeelbesluit. Deze groep komt niet in de sociale huurvoorraad terecht.
Op de pagina Woningen houden wij die twee uit elkaar. De vergelijking met Huizense woningzoekenden maken wij alleen bij statushouders, omdat het daar om dezelfde woningen gaat.
Asielopvang: eerst gehaald, daarna vervallen. In de rijksbrief staat de tabel: wettelijke taak 200, realisatie op 1 februari 2026 ook 200. Het college bevestigt dat in zijn antwoord.
Diezelfde brief vervolgt: "Per 1 april 2026 zijn de genoemde opvangschepen uit de Werkhaven vertrokken, waardoor de gemeente Huizen op dit moment geen actieve opvanglocaties meer heeft voor asielzoekers." Voor de volgende ronde noemt het college 219 plekken vanaf 1 juli 2027.
Dezelfde brief van 9 april 2026 schrijft ook: "wordt uw gemeente ingeschaald op trede 2 van de interventieladder". Dat is de trap van maatregelen die het Rijk zet bij gemeenten die achterlopen op de opvangtaak.
Statushouders. Het Rijk stelt elk halfjaar een taakstelling vast en houdt per gemeente bij wat ervan terechtkomt. Voor Huizen ziet dat er zo uit.
| Periode | Taakstelling | Gehuisvest | Achterstand daarna |
|---|---|---|---|
| 1e helft 2025 | 61 (34 plus achterstand) | 16 | 45 |
| 2e helft 2025 | 30 | 55 | 20 |
| 1e helft 2026 | 54 (34 plus achterstand) | nog niet bekend | nog niet bekend |
In de tweede helft van 2025 huisvestte Huizen er dus meer dan de opgave. De achterstand liep terug van 45 naar 20.
Bron: ministerie van Asiel en Migratie, "Overzicht huisvesting vergunninghouders", peildatum 1 juli 2025 en 1 februari 2026, op open.overheid.nl.
De Alliantie en de HuurdersBelangenVereniging riepen het college publiekelijk op sneller te bouwen. Zij noemden Oostermeent en Kalmoes als locaties waar dat zou kunnen. Dat zijn twee van de vier projecten die nog in de planfase staan.
In hetzelfde artikel staat hoeveel mensen wachten: "Volgens de Alliantie en de HuurdersBelangenVereniging van de Alliantie (HBVA) zijn inmiddels 2.800 mensen op zoek naar een woning in Huizen." Dat aantal komt van de corporatie zelf en is geen telling van NH Gooi.
Bron: NH Gooi, 30 april 2025.
Het Rijk dat de opvang oplegt, noemde zelf het beperken van de instroom als doel.
Het akkoord van 2021 stelde als doel "ongewenste migratiestromen zoveel mogelijk te beperken". Het hoofdlijnenakkoord van 2024 wilde "de instroom gericht en maximaal teruggedrongen".
Kabinet Rutte IV bood op 7 juli 2023 zijn ontslag aan. Het bereikte geen overeenstemming over de maatregelen die daarvoor nodig waren. Het liep vast op het beperken van nareis, dat is het overkomen van gezinsleden van een vluchteling.
In april 2026 stemde de Eerste Kamer over die maatregelen. Zij nam de Wet invoering tweestatusstelsel aan met 41 tegen 34 stemmen. De Asielnoodmaatregelenwet verwierp zij met 44 tegen 31 stemmen. Er gebeurde dus wel iets, maar niet alles.
Bronnen: coalitieakkoord 2021 "Omzien naar elkaar", hoofdlijnenakkoord 2024 "Hoop, lef en trots", de ontslagbrief van 7 juli 2023 en de stemmingen in de Eerste Kamer over wetsvoorstel 36703 en wetsvoorstel 36704.
De eerste aanvragen daalden met ongeveer 25%. Dat is maar een deel van het beeld. De totale instroom inclusief nareis daalde van 45.640 naar 42.335. Dat is een daling van 7%, geen 25%.
Dat niveau ligt nog altijd ruim de helft boven de rustige jaren 2017 tot 2020. De nareis was in 2025 zelfs recordhoog. In het eerste kwartaal van 2026 stegen de eerste aanvragen weer met 33%.
Een daling vanaf een piek is iets anders dan een opgelost probleem. Wij gebruiken de cijfers eerlijk. De eerste aanvragen daalden, de opvangdruk nauwelijks.
Bron: CBS StatLine, tabel 83102NED. Ook de CBS-nieuwsberichten van mei 2026 en het eerste kwartaal 2026 (cbs.nl).
Het Rijk publiceert elke week hoeveel mensen instromen. Wij noemden hier eerder een bandbreedte per week, maar die konden wij niet tegen de bron zelf leggen. Daarom staat er nu de jaarreeks van het CBS, die wij wel hebben nagerekend.
Tel je eerste aanvragen en nareizigers bij elkaar op, dan is het laagste jaar 2013 met 16.725 en 2020 met 19.185. Het hoogste is 2015 met 58.880. In 2025 ging het om 42.335.
Geen enkel jaar komt dus in de buurt van nul. Sinds 2023 daalt het wel, maar van een structurele daling richting nul is geen sprake.
Bron: rijksoverheid.nl, "Asielinstroom per week" (jaaroverzichten per jaar).
Het aanmeldcentrum in Ter Apel zat structureel te vol. De rechter legde het COA daarvoor een dwangsom op. Landelijke spreiding verlicht dat probleem.
Maar spreiding verdeelt de gevolgen over gemeenten. Het vermindert de instroom zelf niet.
De Asielnoodmaatregelenwet was bedoeld om de instroom zelf te verminderen. De Eerste Kamer verwierp die wet op 21 april 2026. Wat overblijft is de Spreidingswet. Die verdeelt alleen de gevolgen over gemeenten.
Zolang de instroom bij de bron niet aantoonbaar daalt, blijft de druk op Huizen toenemen. Juist daarom moeten besluiten over omvang en duur zorgvuldig tot stand komen, met draagvlak in de buurt. Dit gaat niet over vóór of tegen opvang. Het gaat over doelmatig en eerlijk bestuur.